بیماران دیابتی، قلبی و دیالیزی جزو گروه‌های پرخطرند و باید هر سال واکسن تزریقی آنفولانزا بزنند. واکسن اسپری بینی (حاوی ویروس زنده ضعیف‌شده) برای این بیماران توصیه نمی‌شود.
این توصیه در صفحه‌های اختصاصی مرکز کنترل و پیشگیری بیماری‌های آمریکا (CDC) برای بیماران دیابتی و بیماران قلبی، و در راهنمای واکسیناسیون بیماران دیالیزی و بیماران کلیوی مزمن آمده است. این راهنما را CDC بر اساس توصیه‌های کمیته مشورتی ایمن‌سازی (ACIP) منتشر کرده است.
کدام واکسن مناسب است؟
برای هر سه گروه، واکسن تزریقی (غیرفعال یا نوترکیب) انتخاب درست است. واکسن زنده بینی (LAIV) برای هیچ‌یک توصیه نمی‌شود.
| دیابت | بیماری قلبی یا سابقه سکته مغزی | دیالیز | |
|---|---|---|---|
| واکسن تزریقی | توصیه می‌شود | توصیه می‌شود | توصیه می‌شود |
| واکسن زنده بینی | معمولاً نباید زده شود | معمولاً نباید زده شود | منع مصرف دارد |
| دفعات | هر سال | هر سال | هر سال |
| ۶۵ سال به بالا | واکسن پُردوز، نوترکیب یا ادجوانت‌دار ترجیح دارد | همان | همان |
ردیف‌های دیابت و قلب از صفحه‌های اختصاصی CDC برای همین بیماران گرفته شده‌اند. ستون دیالیز از راهنمای واکسیناسیون بیماران دیالیزی CDC است. ردیف ۶۵ سال به بالا از راهنمای بالینی موقت واکسن‌های آنفولانزای فصلی ۲۰۲۶–۲۰۲۷ در وب‌سایت CDC آمده است.
طبق همین راهنمای بالینی، بهترین زمان تزریق برای بیشتر افراد سپتامبر یا اکتبر (حدود اواسط شهریور تا اوایل آبان) است. اگر این زمان گذشت، تزریق تا وقتی ویروس در گردش است ادامه می‌یابد.
بیماران دیابتی
به گزارش CDC در صفحه «Flu and People with Diabetes»، افراد مبتلا به دیابت نوع ۱، نوع ۲ یا دیابت بارداری، حتی با کنترل خوب قند خون، بیشتر در معرض عوارض جدی آنفولانزا هستند:
- داده‌های گزارش‌شده به CDC نشان می‌دهد حدود ۳۰ درصد بزرگسالان بستری به دلیل آنفولانزا دیابت دارند.
- آنفولانزا ممکن است قند خون را بالا ببرد. اگر بیمار نتواند مثل همیشه بخورد و بنوشد، ممکن است قند خون افت هم بکند.
- طبق همین صفحه، واکسیناسیون با ۷۹ درصد کاهش بستری‌های مرتبط با آنفولانزا در بیماران دیابتی همراه بوده است.
- CDC تأکید می‌کند ایمنی واکسن تزریقی در بیماران دیابتی را مطالعات تأیید کرده‌اند.
انجمن دیابت آمریکا (ADA) هم در راهنمای بیمار «Protect Yourself with Vaccines if You Have Diabetes»، که بر پایه «استانداردهای مراقبت در دیابت ۲۰۲۶» تهیه شده، واکسن سالانه را برای همه بیماران دیابتی از ۶ ماهگی به بالا توصیه می‌کند. به نوشته ADA، این بیماران باید واکسن غیرفعال یا نوترکیب بزنند و واکسن بینی برایشان توصیه نمی‌شود.
بیماران قلبی و افراد با سابقه سکته مغزی
به گزارش CDC در صفحه «Flu and People with Heart Disease or History of Stroke»:
- حدود نیمی از بزرگسالان بستری به دلیل آنفولانزا بیماری قلبی دارند.
- مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۸ نشان داد خطر حمله قلبی در هفته اول پس از آنفولانزای تأییدشده ۶ برابر است.
- مطالعه‌ای در سال ۲۰۲۰ روی بیش از ۸۰ هزار بزرگسال بستری نشان داد از هر ۸ بیمار، یک نفر دچار عارضه حاد و جدی قلبی شده است.
- واکسیناسیون با کاهش برخی رویدادهای قلبی همراه بوده است، به‌ویژه در کسانی که در یک سال گذشته رویداد قلبی داشته‌اند.
بعد از حمله قلبی: در کارآزمایی تصادفی و دوسوکور IAMI که در مجله Circulation (Fröbert و همکاران، ۲۰۲۱) منتشر شد، ۲۵۳۲ بیمار مدت کوتاهی پس از حمله قلبی یا بیماری پرخطر عروق کرونر واکسن یا دارونما گرفتند. در گروه واکسن، ترکیب مرگ، حمله قلبی مجدد یا ترومبوز استنت در ۱۲ ماه کمتر بود: ۵٫۳ درصد در برابر ۷٫۲ درصد. خطر مرگ قلبی‌عروقی هم کمتر بود. این کارآزمایی به دلیل همه‌گیری کووید پیش از رسیدن به حجم نمونه کامل متوقف شد.
توصیه‌های عملی CDC برای بیماران قلبی (از همان صفحه):
- داروهای همیشگی را بدون مشورت پزشک قطع نکنید، حتی اگر به آنفولانزا مبتلا شدید.
- بیماران نارسایی قلبی هر تغییری در تنفس را سریع به پزشک اطلاع دهند.
بیماران دیالیزی
راهنمای واکسیناسیون بیماران دیالیزی CDC واکسن غیرفعال تزریقی را برای این بیماران توصیه می‌کند و واکسن زنده بینی را برایشان منع مصرف می‌داند. بیماری‌های مزمن کلیوی در فهرست شرایط پرخطر راهنمای بالینی ۲۰۲۶–۲۰۲۷ CDC هم آمده است.
پاسخ ایمنی کمتر: طبق مقاله‌ای در مجله Clinical Journal of the American Society of Nephrology (CJASN)، پاسخ ایمنی بیماران دیالیزی به واکسن ضعیف‌تر از افراد سالم است. به همین دلیل پژوهشگران دو نوع واکسن پُردوز و استاندارد را در این بیماران مقایسه کرده‌اند. نتایج با هم یکسان نیست:
| مطالعه | جمعیت | نتیجه |
|---|---|---|
| Miskulin و همکاران، CJASN ۲۰۱۸ | بیش از ۹۰۰۰ بیمار دیالیزی، فصل‌های ۲۰۱۵–۲۰۱۶ و ۲۰۱۶–۲۰۱۷ | در فصل ۲۰۱۶–۲۰۱۷، واکسن پُردوز با ۸ درصد بستری کمتر همراه بود. در فصل قبل و در میزان مرگ تفاوتی دیده نشد. نویسندگان گفتند نتایج قطعی نیست، چون نوع واکسن تصادفی انتخاب نشده بود |
| Butler و همکاران، مجله AJKD | بیش از ۵۰۰ هزار بیمار همودیالیزی، ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۵ | تفاوتی در مرگ، بستری به دلیل آنفولانزا یا ذات‌الریه، و بیماری شبه‌آنفولانزا بین دو نوع واکسن دیده نشد |
مقاله مروری «Vaccinating the Patient with ESKD» در PubMed Central تصریح می‌کند توصیه رسمی برای انتخاب نوع خاصی از واکسن در بیماران کلیوی مرحله نهایی وجود ندارد.
اگر مبتلا شدید، و واکسن پنوموکوک
تماس فوری با پزشک: CDC در هر دو صفحه اختصاصی دیابت و قلب توصیه می‌کند این بیماران با بروز علائم آنفولانزا فوراً با پزشک تماس بگیرند. این مرکز برای مبتلایان یا مشکوکان به آنفولانزا در این گروه‌ها درمان سریع ضدویروسی را توصیه می‌کند. طبق راهنمای CDC برای درمان آنفولانزا، داروهای ضدویروسی وقتی بیشترین اثر را دارند که ظرف ۲ روز از شروع علائم آغاز شوند.
آمادگی دارویی: هر دو صفحه CDC توصیه می‌کنند دست‌کم ۲ هفته داروی همیشگی در خانه ذخیره داشته باشید. در صفحه دیابت هم آمده که بیمار در روزهای بیماری باید طبق راهنمای مدیریت دیابت در «روزهای بیماری» عمل کند.
واکسن پنوموکوک: به نوشته CDC در صفحه‌های دیابت و قلب، ابتلا به آنفولانزا خطر بیماری پنوموکوکی را بالا می‌برد. ذات‌الریه پنوموکوکی از عوارض جدی و گاه کشنده آنفولانزاست. این بیماران باید واکسن پنوموکوک خود را به‌روز نگه دارند و می‌توانند آن را هم‌زمان با واکسن آنفولانزا بزنند. راهنمای واکسیناسیون بیماران دیالیزی CDC هم واکسن پنوموکوک را برای این بیماران فهرست کرده است.
